Komunikat

  • /A

Choroby infekcyjne pomidorów

Choroby infekcyjne pomidorów

Pomidory (obok ziemniaków, papryki czy oberżyny) należą do roślin z rodziny psiankowatych. Warzywa te są  jednoroczne i odznaczają się stosunkowo długim okresem wegetacji. Pochodzą ze strefy klimatu ciepłego, przez co są wrażliwe na niską temperaturę. Jeżeli temperatura obniża się do 3-5°C zaczynają chorować, a spadek temperatury poniżej 00 C prowadzi do ich zamierania. Rozwój pomidorów, podobnie jak innych roślin uprawnych zależny jest od warunków zewnętrznych. Gdy te warunki są sprzyjające, rośliny prawidłowo rosną i dają wysokie plony, jeżeli zaś warunki zewnętrzne są nieodpowiednie, rośliny ulegają osłabieniu, dochodzi do zahamowania wzrostu i rozwoju, a nawet do zamierania. Wszelkie zaburzenia prawidłowego wzrostu i czynności życiowych, określa się jako choroby roślin.

Większość chorób występujących na roślinach warzywnych, w tym także na pomidorach, jest wywoływana przez grzyby pasożytnicze. Zakażenia roślin dokonują zarodniki grzybów, które w sprzyjających warunkach kiełkują i porażają zdrowe tkanki roślin. Sprzyjające warunki do kiełkowania zarodników (infekowania roślin), występują, gdy powierzchnia roślin przez dłuższy czas pozostaje mokra. Należy pamiętać, że to właśnie znaczna wilgotność powietrza jest tym czynnikiem, który sprzyja rozwojowi większości chorób grzybowych. Objawami chorób  spowodowanych przez grzyby mogą być między innymi rożnego rodzaju plamistości liści i owoców, czy zgnilizny korzeni, łodyg. Większość grzybów przystosowana jest do pasożytowania na jednym gatunku roślin, ale są też i takie które infekują różne gatunki należące do tej samej rośliny.

Oprócz grzybów, czynnikami wywołującymi choroby roślin warzywnych są także bakterie, i choć nie stanowią licznej grupy patogenów, to mogą powodować w uprawach duże szkody. Bakterie - patogeny roślin rozprzestrzeniają się w różny sposób, najczęściej z kroplą wody czy z prądami powietrza, mogą też być przenoszone przez owady. Części roślin zaatakowane przez bakterie bardzo często się odbarwiają, występują na nich tłuste lub przeźroczyste plamy, które w miarę rozwoju brunatnieją. Plamy są najczęściej bezkształtne lub kanciaste. Bakterie często atakują mięsiste części rośliny (owoce, grube korzenie), które gniją na skutek infekcji. Większość chorób bakteryjnych rozwija się w wysokich temperaturach (optymalnie 18-28°C) i przy dużej wilgotności powietrza.

Choroby wywoływane przez wirusy są szeroko rozpowszechnione i szczególnie groźne dla warzyw uprawianych pod osłonami. Najsilniej bywają porażane pomidory i ogórki. Do rośliny żywicielskiej przedostają się tylko poprzez uszkodzoną tkankę okrywającą. Co prawda nie powodują zamierania roślin, ale i tak są bardzo niebezpieczne, gdyż bardzo szybko się rozprzestrzeniają i wpływają w dużym stopniu na obniżenie plonu i pogorszenie jego jakości. Wirusy przenoszone są z rośliny na roślinę najczęściej przez owady z kłująco-ssącym aparatem gębowym (jak mszyce, pluskwiaki, przylżeńce) oraz na rękach człowieka  podczas wykonywanych prac pielęgnacyjnych. Najczęściej spotykane objawy to: mozaikowatość (liście pokryte są plamami ciemnozielonymi na przemian z jasnozielonymi lub żółtymi), nitkowatość (z blaszki liściowej pozostają tylko nerwy) czy smugowatość (na wszystkich częściach nadziemnych powstają nekrozy w postaci brunatnych plam, smug albo prążków).

 

Charakterystyka ważniejszych chorób grzybowych pomidora

Zgorzel siewek. Choroba często nazywana jest czarną nóżką. Występuje na kiełkujących nasionach i młodych siewkach. Jej sprawcami są najczęściej grzyby z rodzaju Rhizoktonia, Pythium, Phytophthora, Aphanomyces, występują w glebie, czasem też na nasionach. Rozwojowi grzybów sprzyja duża wilgotność powietrza między roślinami na skutek zbyt gęstego siewu i słabej między nimi wymiany powietrza. Choroba jest szczególnie niebezpieczna przy produkcji rozsady pomidorów.
Objawy: Na młodych siewkach objawy występują na korzeniu i części podliścieniowej. Początkowo łodyga staje się jakby przeźroczysta następnie się przewęża, ciemnieje i załamuje. Rośliny zamierają. Jeśli zostaną zainfekowane nasiona, znaczna ich ilość może w ogóle nie wzejść.
Zwalczanie: zaprawianie nasion przed siewem Zaprawą Nasienną T 75 DS/WS.

Zaraza ziemniaka na pomidorze. Chorobę wywołuje grzyb Phytophthora infestans, występuje przede wszystkim na pomidorach uprawianych w gruncie, ale może również porażać pomidory uprawiane pod folia lub w nieogrzewanych szklarniach.
Objawy: porażane są liście, łodygi i owoce. Na liściach w lipcu występują jasnożółte plamy, które wraz z upływem czasu stają się brunatne i obejmują coraz większą powierzchnię. Przy dużej wilgotności powietrza, od dołu na liściach może pojawiać się puszysty biały nalot zarodników grzyba. Na pędach widoczne są ciemnobrunatne plamy w postaci smug. Plamy na owocach są ciemne, twarde, nieco wzniesione i stopniowo się powiększające. Porażone owoce nie dojrzewają i gniją, miąższ w środku jest brunatny. W warunkach sprzyjających rozwojowi choroby tj. w przypadku dużej ilości opadów w chłodniejsze lata, może dojść do epidemii, wówczas całe plantacje przedwcześnie zamierają.
Zwalczanie: Należy opryskiwać rośliny zapobiegawczo wybierając Miedzian 50 WP/ Miedzian Extra350 SC oraz interwencyjnie stosując Curzate Cu 49,5 WP.

Alternarioza pomidora. Patogenem jest grzyb Alternaria solani. Szczególnie intensywnie rozwija się w warunkach wysokiej temperatury i wilgotności. Choroba występuje na liściach, pędach i owocach. Objawy: W wyniku infekcji na liściach widoczne są drobne, okrągłe, ciemnobrunatne plamy, które szybko się powiększają. Liście żółkną i zasychają, ale nawet silnie porażone nie opadają. Na pędach plamy są nieco zagłębione podłużne lub kuliste. Plamy te mają zazwyczaj jaśniejszy środek. Porażony pęd ciemnieje, zwęża się i wyłamuje. Grzyb atakuje zarówno zielone jak i dojrzałe czerwone owoce. Początkowo plamy są małe czarne lub brunatne, lekko zagłębione, gnijące. Szybko się powiększają. Charakterystyczne jest to, że plamy są wyraźnie odgraniczone od zdrowej części owocu i pokrywają się czarnym, aksamitnym nalotem.
Zwalczanie: opryskiwać pomidory zapobiegawczo i interwencyjnie środkiem Curzate Cu 49,5 WP.

Inne częste choroby grzybowe występujące na pomidorach to między innymi szara pleśń (Botrytis cinerea). Grzyb ten jest polifagiem, poraża wiele gatunków roślin uprawnych, zwłaszcza osłabionych niewłaściwą pielęgnacją, nadmierną wilgotnością, zbyt dużym zagęszczeniem czy przenawożeniem azotem. Choroba najczęściej występuje na pomidorach uprawianych w tunelach foliowych (zwłaszcza nieogrzewanych), w szklarniach, jak również w gruncie. Szara pleśń występuje na pędach, liściach i owocach. Na siewkach pojawia się w postaci zgorzeli. Na pędach występują brunatne plamy, które później jaśnieją i obejmują łodygę dookoła. W miejscu porażenia tkanka się rozpada. Przy dużej wilgotności powietrza plamy pokrywają się szarym nalotem, część rośliny nad miejscem porażonym więdnie i obumiera. Choroba jest jeszcze groźniejsza w przypadku porażenia owoców. Na owocach zarówno wyrośniętych jak i nie wyrośniętych, zielonych i dojrzałych zgnilizna obejmuje część przy szypułce. Porażone owoce pokrywają się szarym nalotem i opadają.

Wymieniając groźne choroby pomidorów nie sposób nie wspomnieć o bakteriozach. Jedną z chorób bakteryjnych jest bakteryjna cętkowatość. Chorobę wywołuje bakteria Pseudomonas syringae. Patogen jest dość pospolity w uprawie polowej, głównie na wczesnych pomidorach. Bakterie przenoszone są z kroplami wody wywołując objawy już po 3-6 dniach.
Objawy: Na skórce zielonych owoców pojawiają się liczne, bardzo drobne (około 0,5- 1 mm), powierzchniowe, ciemnobrunatne i nekrotyczne plamki. Plamki są też na liściach, z żółtą obwódką, często zlewają się zwłaszcza na ich brzegach. Szkodliwość choroby jest tym większa im więcej opadów (szczególnie w czerwcu), a polega na oszpeceniu owoców i zmniejszeniu ich wartości handlowej.
Zwalczanie: W okresie wilgotnej i ciepłej pogody w czerwcu pomidory należy opryskiwać środkami miedziowymi (Miedzian 50 WP, Miedzian Extra 350 SC) oraz środkiem Curzate Cu 49,5 WP.

Do zwalczania chorób grzybowych pomidorów należy stosować zarejestrowane w tym celu środki ochrony roślin pamiętając, że najważniejsza jest profilaktyka, a dalsze działania mające służyć interwencji i wyniszczeniu choroby muszą być podejmowane racjonalnie przy użyciu środków ochrony roślin należących do różnych grup chemicznych o odmiennym mechanizmie działania z zachowaniem rotacji stosowanych pestycydów.

Autor: Małgorzata Dulska – Ekspert ŚOR Synthos AGRO

© 2017 Synthos. All rights reserved.