Komunikat

  • /A

Międzyplon

Międzyplonem nazywa się rośliny, które uprawia się między dwoma plonami głównymi, w celu wzbogacenia gleby (przeoranie masy zielonej), zapobiegania jej erozji czy też uzyskania paszy. Do niedawna nazywane po prosu poplonami. Znaczenie międzyplonu w gospodarstwach jest bardzo duże, gdyż pozostawiając duże ilości resztek pożniwnych, dostarczamy surowca do tworzenia próchnicy, co nie tylko wzbogaca glebę w substancję organiczną i składniki pokarmowe, ale także poprawia kulturę gleby i korzystnie wpływa na jej życie mikrobiologiczne.

Istnieją dwa rodzaje międzyplonów: ścierniskowy i ozimy. Ścierniskowy wysiewa się latem, po zbiorach głównych upraw- od 11 lipca do 20 sierpnia. I powinno się go utrzymać na polu co najmniej do 15 października. Natomiast międzyplon ozimy można wysiać od 1 lipca do 1 października, ale nie można go zebrać aż do 15 lutego następnego roku. Wybór więc zależy od płodozmianu.

Międzyplon dostarcza materii organicznej, poprawia strukturę gleby i jej zawartość w próchnicę, jak również przeciwdziała stratom wody. Z gleby przykrytej międzyplonem utrata wody jest znacznie mniejsza, gdyż parowanie jest ograniczone. Ponadto gleby przerośnięte korzeniami lub mulczem z resztek roślinnych znajdujących się na jej powierzchni szybciej wchłania wodę w głąb profilu, co zapobiega powstawaniu zastoisk wodnych i umożliwia wcześniejszy wjazd w pole na wiosnę.

Rośliny okrywowe , które stosuje się w międzyplonie, charakteryzują się działaniem przeciwerozyjnym- ograniczają erozję wodną i wietrzną, poprawiają ilość materii organicznych w glebie, czy też zapobiegają wypłukiwaniu i fosforu.

Rośliny takie mogą dostarczyć również sporo masy np. łubin czy wcześniej wspominana gorczyca są nieocenione przy braku nawożenia naturalnego.

Przy wyborze odpowiedniej rośliny pod międzyplon niezbędna jest szersza analiza. Podstawowym kryterium jest rodzaj gospodarstwa. Dobrze jest rozważyć jak zagospodarujemy plon. Jeśli nasze gleby są ubogie, należy zasiać rośliny, które po przeoraniu wprowadzą więcej materii organicznej. Po zbiorze poplonu i wywiezienia go z pola, wraz z nim zabierzemy wszystkie pobrane przez niego składniki. Niezwykle istotny jest również rodzaj gleby oraz warunki klimatyczne. Patrząc z technicznego punktu widzenia przy wyborze poplonu, poza wymaganiami uprawowymi i długością jego okresu wegetacji, powinno uwzględnić się również termin zejścia przedplonu z pola oraz koszt materiału siewnego.

Przy wyborze rośliny okrywowej należy uwzględnić rodzaj gleby:

- gleby lekkie: facelia, seradela, łubin żółty,

- gleby cięższe: gorczyca biała, groch, łubin wąskolistny, rzodkiew oleista, wyka ozima,

- gleby żyzne: bobik, rzepik, wyka jadalna.

Kolejnym niezwykle istotnym czynnikiem jest- płodozmian. Należy pamiętać o wysiewaniu roślin z różnych grup dla uniknięcia tych samych chorób czy szkodników. Warto wiedzieć, które rośliny poprawią jakoś gleby, jej równowagę, życie mikrobiologiczne, zahamują rozwój patogenów i będą miały pozytywny wpływ na roślinę następczą. Groch dostarcza azotu, a gryka i facelia, jako rośliny lubiące fosfor korzystają z niedostępnych dla roślin uprawnych form tego składnika pokarmowego. Gryka jako, że szybko rośnie sprawdzi się w międzyplonach ścierniskowych, należy jednak uważać na tą roślinę, gdyż jesienią może wytworzyć nasiona, które mogą być źródłem zachwaszczenia upraw- w buraku gryka jest praktycznie nie do zniszczenia metodami chemicznymi.

Gorczyca biała- roślina charakteryzująca się szybkimi wschodami, duża ilością masy zielonej, ogranicza występowanie mątwika, dzięki czemu jest polecana do uprawy przed roślinami okopowymi (burak). Redukuje ilość pędraków i drutowców. Jest też wektorem patogenów roślin kapustowatych, co jest istotnym zagrożeniem w uprawach rzepaku i innych. Gorczyca jest tania i łatwa w uprawie, norma wysiewu to 15-20 kg/ha.

Owies- roślina często pomijana i niedoceniana, która hamuje rozwój chorób poduszkowych przykładowo- zgorzel podstawy źdźbła. Niezwykle istotny w przypadku „zmęczenia” gleby, dobrze sprawdza się w mieszankach paszowych.

Groch (peluszka)- roślina która znakomicie absorbuje składniki odżywcze znajdujące się w głębszej części gleby, jest bardzo dobrym przerywnikiem uproszczonego zmianowania, może być przeznaczony na paszę. Należy pamiętać, żeby uprawiać nie częściej niż co 4 lata i nie po roślinach okopowych gdyż zwiększa się wtedy ryzyko wylegania. Norma wysiewu wynosi 140-160 kg/ha.

Facelia- jest rośliną o dużych możliwościach wiązania składników odżywczych, która posiada stosunkowo głęboki i dobrze rozwinięty system korzeniowy. Jest odporna na suszę i charakteryzuje się krótkim okresem wegetacji. Ogranicza występowanie mątwika w glebie oraz ma duże znaczenie w pszczelarstwie, jako roślina atrakcyjna dla zapylaczy. Może być hodowana z przeznaczeniem na nasiona, norma wysiewu wynosi 10-15 kg/ha.

Łubin (żółty i wąskolistny)- stanowi istotne źródło próchnicy i azotu, wpływa dodatnio na strukturę gleby i wnoszenie składników odżywczych w głębsze jej warstwy oraz na podnoszenie plonu upraw następczych. Norma wysiewu wynosi 140-160 kg/ha.

Samosiewy rzepaku również mogą być międzyplonem. Trzeba jednak zadbać by rośliny te nie rosły w zbyt dużym zagęszczeniu, gdyż wtedy znacznie przesuszają glebę. Niezwykle istotny jest termin niszczenia międzyplonu, bez względu na to, czy uprawiana będzie po nim roślina jara czy ozima, w momencie kwitnienia rośliny są talerzowane, ale nie intensywnie mieszane z glebą, żeby nie uszkodzić korzeni, które są cenną pożywką dla organizmów glebowych. Jeśli międzyplon zlikwidujemy zbyt późno, rośliny wytworzą celulozę, której rozkład nie jest aż tak prosty.

Wybór gatunków do skomponowania mieszanki nie powinien być przypadkowy, wszystkie wymienione wyżej rośliny można mieszać w dowolny sposób. Należy jednak zwrócić uwagę na poszczególne wymagania glebowe, uprawowe, sposób użytkowania i długość okresu wegetacji. Istotne jest śledzenie rozwoju, ponieważ wytworzenie nasion przez te rośliny może skutkować zachwaszczeniem uprawy właściwej. W zależności od zasobności banku nasion w glebie, może okazać się konieczne wykonanie zespołu uprawek pożniwnych.

Na rynku istnieją już gotowe wielogatunkowe mieszanki roślin, które mogą zawierać np. gatunki fitosanitarne (owies), wiążące azot (groch) lub głęboko korzeniące (rzodkiew oleista). Gatunki roślin stosowane do międzyplonów akumulują konkretne ilości składników. Łubin czy groch są w stanie pobrać nawet do 90 kg/ha azotu, z którego będą korzystać rośliny następcze. Istnieją doświadczenia, które udowadniają pozytywny wpływ międzyplonu na plonowanie rośliny uprawnej np. kukurydzy.

Warto pamiętać, że jak wszystko, międzyplon ma wady i zalety. Przykładem może być już wyżej wspominana facelia, która nie jest polecana w uprawie z ziemniakiem, gdyż może przenosić wirus np. czopowatości bulw ziemniaka. Co istotne w płodozmianie z rzepakiem powinno się unikać międzyplonów kapustowatych tj. rzodkiew czy pieprzyca. Słonecznik powinien być unikany w płodozmianach rzepaku ze względu na czerń krzyżowych, która może się rozwijać na resztkach tej rośliny. Gatunki krzyżowe z kolei zwiększają ryzyko wystąpienia w uprawie kiła kapusty.

Międzyplon jest opłacalną inwestycją, która w rekompensacie poprawia strukturę gleby, jej zasobność i wpływa na wiele innych czynników- efekty mają również charakter długofalowy. Zawartość próchnicy w glebie jest głównym i najważniejszym czynnikiem plonotwórczym. Stabilny, dobrze działający, zrównoważony ekosystem glebowy ma nieprawdopodobną zdolność zwalczania patogenów, co wiąże się z ograniczeniem chorób, również fizjologicznych. Dodatkowo mieszanki roślin stosowane w międzyplonach są atrakcyjne dla pożytecznych owadów w tym zapylaczy.

Autor: Aleksandra Nowakowicz - Specjalista ds. Rejestracji AGRO

© 2017 Synthos. All rights reserved.