Forma użytkowa SE, zwana też suspoemulsją lub zawiesinoemulsją, jest oznaczeniem mieszaniny nierozpuszczalnych w wodzie substancji czynnych zdyspergowanych w roztworze wodnym, w której jedna (lub więcej) substancji czynnych występuje w formie zawiesiny, a inna (lub inne) – w formie emulsji. Produkt taki jest przeznaczony do rozcieńczania wodą przed zastosowaniem za pomocą oprysku. Stosowanie mieszanin substancji czynnych w jednym produkcie pozwala często na uzyskanie szerszego spektrum zwalczania chwastów, chorób, czy szkodników – w zależności od przeznaczenia środka ochrony roślin. Ponadto zastosowanie kilku substancji czynnych w jednym produkcie eliminuje konieczność sporządzania mieszanin z osobnych produktów w zbiorniku opryskiwacza, co czasem może prowadzić do braku kompatybilności składników. Podobnie jak inne ciekłe formy użytkowe, suspoemulsje (SE) są łatwe w użyciu i dozowaniu, nie pylą, są niepalne oraz dobrze mieszają się z wodą.
Środki ochrony roślin w formie użytkowej SE nie są trwale stabilne, dlatego należy upewnić się, że po transporcie i przechowywaniu produkt pozostaje zdatny do użycia. W tym celu podczas ich opracowywania przeprowadza się ilościowe oznaczenia określonych parametrów, zwłaszcza po wykonaniu testów stabilności w warunkach wysokich i niskich temperatur.
Parametrami najlepiej opisującym charakterystykę formulacji SE są:
– test wylewności – potwierdzający zdolność produktu do wylania z opakowania,
– stabilność dyspersji, pozostałość na mokrym sicie i test pienności – potwierdzające zdolność produktu do tworzenia jednorodnej dyspersji po rozcieńczeniu w wodzie oraz prawidłowy przebieg procesu oprysku.
Forma użytkowa SE została wprowadzona na rynek w celu połączenia w jednym produkcie kilku substancji czynnych o różnych właściwościach fizycznych, a które wcześniej były formułowane w postaci osobnych produktów SC, WP, EW, czy EC. Miało to na celu głównie zwiększenie wygody stosowania oraz wyeliminowanie ryzyka braku kompatybilności kilku osobnych produktów przy sporządzaniu mieszaniny zbiornikowej
Jednym z najbardziej popularnych połączeń substancji czynnych w formie użytkowej SE są 2,4-D oraz florasulam, gdzie 2,4-D występuje w postaci ciekłego estru, a florasulam w postaci zawieszonych cząstek stałych. Innym takim produktem było połączenie ciekłego S-metolachloru oraz terbutylazyny i mezotrionu w postaci cząstek stałych.
Przy sporządzaniu mieszanin zbiornikowych formę użytkową SE zaleca się aplikować po dodaniu i ujednorodnieniu form stałych (np. WG czy WP) i formy SC, a przed dodaniem pozostałych form ciekłych (EC, EW, czy SL).
Technologia produkcji środków ochrony roślin w formie SE jest jedną z najbardziej skomplikowanych i może być uznana za połączenie technologii formy SC oraz technologii formy EC/EW. Składa się z następujących głównych etapów:
- Przygotowanie i zmielenie zawiesiny stałej substancji czynnej w fazie wodnej za pomocą młyna kuleczkowego – technologia SC,
- Przygotowanie półproduktu ciekłej substancji czynnej w postaci emulsji lub roztworu z surfaktantami – technologia EW/EC,
- Zmieszanie ze sobą zmielonej zawiesiny stałej substancji czynnej (SC) oraz półproduktu ciekłej substancji czynnej (EW/EC),
- Dodanie pozostałych składników, głównie stabilizujących otrzymaną mieszaninę (zagęstniki, konserwanty, substancje przeciwpienne).
Mimo posiadania przez formę użytkową SE wielu niewątpliwych zalet, to jej zastosowanie i popularność są względnie niewielkie. Oprócz czynników technicznych, takich jak odpowiednie dobranie pasujących do siebie substancji czynnych pod względem kompatybilności czy zakresu działania, ważnymi czynnikami ograniczającymi popularność tej formy użytkowej są również wyższe koszty procesu rejestracyjnego, różny dostęp do substancji czynnych dla produktów generycznych z powodu np. różnych okresów odnowienia dla różnych substancji czynnych, preferowanie przez dużą część rolników stosowania własnych kompozycji substancji czynnych i dawek pojedynczych środków ochrony roślin w mieszaninach zbiornikowych.
Definicja formy użytkowej SE wg FAO/WHO
Formulacja SE stanowi zawiesinę drobnych cząstek substancji czynnej, połączoną z emulsją drobnych kropel innej substancji czynnej, w fazie wodnej wraz z odpowiednimi substancjami pomocniczymi. Po delikatnym wymieszaniu produkt powinien być wizualnie jednorodny i być odpowiedni do dalszego rozcieńczania w wodzie.
Typowy skład formy użytkowej SE
W skład formy użytkowej SE wchodzi wiele surowców o różnych funkcjach i jest ich zazwyczaj większa liczba niż w formie użytkowej SC.
Typowy środek ochrony roślin w formie użytkowej SE ma następujący skład:
- Substancje czynne (co najmniej dwie) 8-50%
- Zwilżacz/Dyspergator 2-8%
- Emulgator 2-10%
- Subst. przeciw zamarzaniu 4-10%
- Subst. przeciwpienna 0.1-0.5%
- Biocyd/Konserwant 0.02-0.1%
- Zagęstnik 0-0.5%
- Rozpuszczalnik 0-40%
- Woda do 100%
Zalety i wady formy użytkowej SE
Zalety: zarówno stała jak i ciekła substancja czynna zawarte w jednym produkcie, redukuje potencjalne problemy związane z niekompatybilnością substancji czynnych stosowanych osobno, łatwa do odmierzania dawki, może mieć zredukowaną lub całkowicie wyeliminowaną obecność rozpuszczalników.
Wady: dość trudna do opracowania dobrej i stabilnej receptury, może być trudniejsze dobre wypłukanie pozostałości z opakowania, bardziej złożona technologia produkcji.
Badania jakościowe środków ochrony roślin w formie użytkowej SE
- Substancje czynne
- Identyfikacja
- Zawartość
- Własności fizyczne
- Kwasowość i/lub zasadowość (MT 191) lub zakres wartości pH (MT 75.3)
- Wylewność (MT 148.1)
- Stabilność dyspersji (MT 180)
- Test mokrego sita (MT 185)
- Pienność (MT 47.3)
- Wielkość cząstek (MT 187)
- Stabilność podczas przechowywania
- Stabilność w niskiej temperaturze (0 °C przez 7 dni) (MT 39.3)
- Stabilność w podwyższonej temperaturze (MT 46.3)
- 54 °C przez 2 tygodnie
- 40 °C przez 8 tygodni
- 30 °C przez 18 tygodni
Autor : Piotr Paleń – Dyrektor R&D | Synthos AGRO
