Sucha zgnilizna kapustnych, wywoływana głównie przez grzyby z rodzaju Phoma (Leptosphaeria maculans i L. biglobosa), to jedna z najgroźniejszych chorób rzepaku ozimego. Patogen jest w stanie zainfekować rośliny już jesienią, a wiosną doprowadzić do znacznych zniszczeń, osłabiając łodygę i obniżając plonowanie.
W artykule przyjrzymy się bliżej objawom choroby, znaczeniu doboru odpowiednich odmian i podpowiemy, jak zabezpieczyć rzepak produktami z gamy Synthos Agro.
Jak rozpoznać zagrożenie?
Objawy suchej zgnilizny
Proces chorobowy zaczyna się najczęściej wczesną jesienią. Zarodniki grzyba infekują liścienie i pierwsze liście właściwe rzepaku.
– Na liściach: tworzą się charakterystyczne, szarobeżowe plamy. Cechą szczególną suchej zgnilizny są widoczne w obrębie tych plam czarne punkciki – są to piknidia (owocniki grzyba).
– Na szyjce korzeniowej i łodydze: patogen przerasta przez ogonki liściowe do łodygi. Wiosną w dolnej części pędu (lub na szyjce korzeniowej) pojawiają się brunatne zrakowacenia i przewężenia. Silnie porażona łodyga pęka i łamie się pod ciężarem łuszczyn lub podczas wietrznej pogody, co prowadzi do wylegania i przedwczesnego zasychania roślin.
Hodowla i profilaktyka – geny odporności
Pierwszą linią obrony przed suchą zgnilizną kapustnych, zwłaszcza na stanowiskach o częstej uprawie rzepaku w rotacji, jest dobór odpowiednich odmian. Na rynku dostępne są odmiany mieszańcowe posiadające specyficzne geny odporności – np. Rlm7, które ograniczają rozwój choroby.
Sama genetyka to jednak nie wszystko. Zmiany klimatyczne, długie i ciepłe jesienie sprawiają, że nawet najlepsze odmiany rzepaku wymagają ochrony chemicznej.
Ochrona fungicydowa – Lipostar(R) 090 EC
Do zwalczania suchej zgnilizny kapustnych, firma Synthos Agro oferuje środek Lipostar® 090 EC – fungicyd układowy na bazie difenokonazolu 90 g/l z opatentowaną technologią liposomową ULT® AGRO. To pierwszy na świecie zarejestrowany produkt fungicydowy oparty na technologii liposomowej, wyróżniony nagrodą Innowacyjny Produkt Rolniczy 2025.
Co wyróżnia Lipostar® 090 EC?
Technologia ULT® AGRO polega na zamknięciu substancji aktywnej difenokonazol w liposomach. Zwiększa to jej biodostępność, przyczepność kropel cieczy roboczej do liścia i ułatwia wnikanie difenokonazolu do tkanek rośliny, co przekłada się na:
– możliwość redukcji dawki substancji aktywnej nawet do 40% w porównaniu z klasyczną formulacją difenokonazolu (250 EC),
– brak ryzyka pozostałości (oznaczenia poniżej granicy detekcji (0,01 mg/kg)) – zgodność z wymaganiami producentów żywności i branży browarniczej,
– brak okresu karencji, w tym dla roślin przeznaczonych na paszę,
– biodegradowalne składniki pochodzące ze źródeł odnawialnych – jedyny taki produkt z difenokonazolem na rynku.
Badania potwierdzają realny wzrost plonów w przypadku: rzepaku o 20,50-23,50%, pszenicy o 12,30% oraz pszenżyta o 7,14%.
Dawkowanie w rzepaku
| Choroba | Dawka | Faza BBCH |
| Sucha zgnilizna kapustnych | 1,0 l/ha | BBCH 32-39 (2-9 międzywęźle) |
| Zgnilizna twardzikowa | 1,15 l/ha | BBCH 60-65 (pierwsze kwiaty – pełnia kwitnienia) |
Produkt działa zapobiegawczo i interwencyjnie. Nie wymaga stosowania dodatkowych adiuwantów – liposomy pełnią rolę naturalnego nośnika i zwilżacza.
Przygotowanie cieczy użytkowej
Odmierzoną ilość środka wymieszać w osobnym naczyniu z 5-10-krotną ilością wody do uzyskania jednorodnej mieszaniny – na tym etapie powstają liposomy. Gotową mieszaninę wlać przez sito do zbiornika opryskiwacza napełnionego do połowy wodą (mieszadło włączone), uzupełnić wodą i opryskiwać z włączonym mieszadłem.
Ochrona herbicydowa – czyste pole to mniejsze ryzyko chorób
Gęste, zachwaszczone pole to idealny mikroklimat dla rozwoju patogenów grzybowych. Chwasty utrzymują wilgotność w łanie, ograniczają przepływ powietrza i sprzyjają przetrwaniu zarodników. Eliminacja chwastów jesienią to zatem nie tylko agrotechnika – to bezpośrednia profilaktyka przeciwko suchej zgniliźnie i innym chorobom grzybowym.
Synthos Agro oferuje sprawdzone duety: Clematis 480 EC (chlomazon 480 g/l) i Metkan 500 SC (metazachlor 500 g/l) oraz Flutax 150 EC (fluazyfop-P-butylowy 150 g/l) i adiuwant Oleo 84 (olej mineralny 84%). Produkty poszczególnych duetów uzupełniają się, można je stosować w mieszaninie zbiornikowej, uzyskując szerokie pokrycie gatunkowe chwastów już przy pierwszym zabiegu.
Clematis 480 EC – ochrona doglebowa od pierwszego dnia
Clematis 480 EC (chlomazon 480 g/l) wnika do kiełkujących chwastów przez korzenie i hamuje syntezę barwników uczestniczących w fotosyntezie, tj.karotenoidów oraz chlorofilu – wrażliwe gatunki nie wschodzą lub bieleją i zasychają. Skutecznie zwalcza gwiazdnicę pospolitą, jasnotę purpurową, przytulię czepną, tobołki polne i tasznik pospolity.
Produkt należy stosować bezpośrednio po siewie rzepaku, maksymalnie do 5 dni po siewie, na starannie uprawioną glebę. Wyższą dawkę stosować na glebach zwięzłych. Maksymalnie 1 zabieg na sezon.
Dawkowanie w rzepaku
| Chwasty | Dawka | Faza BBCH |
| wrażliwe:gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, przytulica czepna, tasznik pospolity, tobołki polne | 0,2 l/ha | BBCH 00-08 (maksymalnie 5 dni po wysianiu) |
| średniowrażliwe:przetacznik polny | 0,2 l/ha | BBCH 00-08 (maksymalnie 5 dni po wysianiu) |
| wrażliwe:gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, przytulia czepna, tasznik pospolity, tobołki polne | 0,25 l/ha | BBCH 00-08 (maksymalnie 5 dni po wysianiu) |
| średnio wrażliwe:komosa biała, przetacznik polny | 0,25 l/ha | BBCH 00-08 (maksymalnie 5 dni po wysianiu) |
Metkan 500 SC – metazachlor przed i po wschodach
Metkan 500 SC (metazachlor 500 g/l) znany też pod nazwami Hiperkan 500 SC oraz Effendi 500 SC – to selektywny herbicyd doglebowy i nalistny o działaniu układowym. Skutecznie zwalcza gwiazdnicę pospolitą, bodziszka drobnego i marunę nadmorską.
Dawkowanie w rzepaku
| Chwasty | Dawka | Faza BBCH |
| wrażliwe:bodziszek drobny, gwiazdnica pospolita, maruna nadmorska | 2,0l/ha | BBCH 00-05 (bezpośrednio po siewie, ale przed wschodami rzepaku) BBCH 11-12 (po wschodach gdy rośliny rzepaku mają co najmniej 1 parę liści, a chwasty są w fazie liścieni do fazy 2 liści (przytulia czepna w fazie liścieni) |
| średnio wrażliwe:przytulina czepna, samosiewy zbóż, tasznik pospolity | 2,0l/ha | BBCH 00-05 (bezpośrednio po siewie, ale przed wschodami rzepaku) BBCH 11-12 (po wschodach gdy rośliny rzepaku mają co najmniej 1 parę liści, a chwasty są w fazie liścieni do fazy 2 liści (przytulia czepna w fazie liścieni) |
.
Duet Clematis 480 EC + Metkan 500 SC – zabieg zbiornikowy
Najlepsze efekty przynosi połączenie obu produktów w jednym zabiegu: 1,5 l/ha Metkan 500 SC + 0,20 l/ha Clematis 480 EC, aplikowane po siewie przed wschodami (BBCH 00-05). Clematis 480 EC eliminuje chwasty pobierające substancję aktywną przez korzenie, Metkan 500 SC dociera do gatunków pobierających ją przez korzenie i dolne części łodyg – łącznie produkty eliminują szerokie spektrum chwastów w rzepaku ozimym, przy jednorazowym wjeździe na pole.
Flutax 150 EC – eliminacja uciążliwych chwastów jednoliściennych
Produkt bazuje na substancji aktywnej fluazyfop-P-butylowy (150 g/l) odpowiadającej za zahamowanie procesu biosyntezy lipidów, kluczowych w procesie wzrostu komórek roślinnych. Eliminuje uciążliwe chwasty jednoliścienne: samosiewy zbóż, perz właściwy, miotłę zbożową czy chwastnicę jednostronną.
Oleo 84 – wsparcie działania agrochemikaliów
Adiuwant olejowy – produkt wspomagający w formie płynu, polepszający właściwości cieczy użytkowej agrochemikaliów stosowanych dolistnie.
Dawkowanie w rzepaku
| Chwasty | Dawka | Faza BBCH |
| samosiewy zbóż | Flutax 150 EC w dawce 0,5 l/ha + Oleo 84 EC w dawce 1,5 l/ha | BBCH 12-14 (stosować jesienią, od fazy 2 liści do fazy 4 liści) |
| perz właściwy(w fazie 4-6 liści) | Flutax 150 EC w dawce 1,5 l/ha + Oleo 84 EC w dawce 1,5 l/ha | |
| miotła zbożowa | Flutax 150 EC w dawce 0,75 l/ha + Oleo 84 EC w dawce 1,5 l/ha |
.
Podsumowanie
Walka z suchą zgnilizną kapustnych i innymi chorobami grzybowymi zaczyna się już jesienią. Kluczem jest połączenie genetycznie odpornych odmian z czystym, pozbawionym chwastów łanem oraz mocną ochroną fungicydową. Lipostar® 090 EC – dzięki technologii liposomowej ULT® AGRO – zapewnia skuteczną ochronę przy mniejszej dawce substancji aktywnej i bez okresu karencji. Duety: Clematis 480 EC i Metkan 500 SC, a także Flutax 150 EC i adiuwant Oleo 84 eliminują chwasty jesienią w jednym zabiegu, likwidując mikroklimat sprzyjający rozwojowi patogenów. Tylko zintegrowane podejście zagwarantuje wysoki i bezpieczny plon rzepaku.
